Coffeeshops in de tien gemeenten die deelnemen aan het wietexperiment verkopen fors meer soorten cannabis dan voor de start. Tegelijk steeg de gemiddelde prijs van hasj in het experiment naar 21,12 euro per gram, tegen 11,68 euro bij de nulmeting. Dat blijkt uit de eerste vervolgmeting, die vandaag is gepubliceerd. De meting beslaat de periode vanaf de start van de experimenteerfase die van start ging op 7 april 2025 tot en met het eerste kwartaal van 2026.
Het onderzoek is uitgevoerd door Breuer&Intraval, RAND Europe en het Trimbos-instituut, in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC). De onderzoekers vergeleken tien interventiegemeenten met tien vergelijkingsgemeenten waar het bestaande gedoogbeleid geldt. Daarvoor hielden zij 85 interviews en ondervroegen zij 865 coffeeshopbezoekers en 441 omwonenden en omwerkenden. Ook analyseerden zij de menukaarten van 134 coffeeshops.
Assortiment in interventiegemeenten fors verbreed
Het aantal unieke wietproducten op de menukaarten in interventiegemeenten steeg van gemiddeld 10,8 naar 34,2. In de vergelijkingsgemeenten ging het om een lichte stijging, van 12,6 naar 16,2. Het aantal hasjsoorten in de interventiegemeenten verdubbelde ruimschoots ten opzichte van de nulmeting.
Ook nieuwe productcategorieën wonnen terrein. Inmiddels verkoopt 94 procent van de bezochte coffeeshops in interventiegemeenten edibles, tegen 34 procent bij de nulmeting. Voor concentraten liep dat aandeel op van 17 naar 70 procent, en ruim zes op de tien shops bieden vapes aan.
Bij die producten staan geregeld hoge sterktes vermeld. Van de coffeeshops in interventiegemeenten zette 56,7 procent een THC-percentage bij de wietproducten, gemiddeld 23,6 procent. Bij hasj lag het gemiddelde vermelde percentage op 37,2, met uitschieters tot 73 procent. Gemeenten en preventiepartners noemen die sterktes een aandachtspunt, aldus de onderzoekers en ook iets wat het Trimbos aanhaalt op hun website.
Wiet goedkoper, hasj bijna twee keer zo duur
De prijsontwikkeling loopt scherp uiteen per productgroep. De gemiddelde wietprijs in interventiegemeenten daalde van 12,06 naar 10,08 euro per gram, terwijl die in vergelijkingsgemeenten opliep naar 12,47 euro. Uit de analyse volgt een significant verschil van 3,35 euro per gram. Voor uitsluitend nederwiet bedraagt dat verschil 1,27 euro.
Bij hasj is het beeld omgekeerd. In interventiegemeenten steeg de gemiddelde prijs van 11,68 naar 21,12 euro per gram, tegen geen verschil in de vergelijkingsgemeenten. Het verschil van 7,42 euro is statistisch significant. Coffeeshophouders meldden in de beginfase een beperkt aanbod van gereguleerde hasj, kort voordat de gedoogperiode voor hasj op 1 september 2025 afliep.
Wietexperiment levert nog geen meetbare effecten op
Op de kernvragen van de evaluatie vonden de onderzoekers geen duidelijke verschillen tussen beide groepen gemeenten. Bezoekfrequentie, gebruiksfrequentie en het aandeel bezoekers met een verhoogd risico op problematisch cannabisgebruik bleven vergelijkbaar. Omwonenden waarderen de leefbaarheid rond coffeeshops met een 7,6 tot 7,8, in lijn met de nulmeting.
Wel signaleert het rapport verschuivingen in koopgedrag. In interventiegemeenten nam het aandeel bezoekers toe dat vooral wiet gebruikt in plaats van hasj. Zij kochten gemiddeld meer grammen wiet per transactie en beoordeelden de prijs-kwaliteitverhouding positiever. De illegale markt blijft daarnaast bestaan, met lagere prijzen en grotere hoeveelheden als belangrijkste motieven.
Onzekerheid over vervolg remt investeringen in de keten
Betrokken partijen noemen de keten transparanter dan voorheen schrijven de onderzoekers. Het track-and-tracesysteem gold aanvankelijk als omslachtig en storingsgevoelig, maar die aanloopproblemen lijken volgens het rapport grotendeels opgelost. Tegelijk wijzen zij op open normen rond verpakking, monsterneming, edibles en affichering, waardoor gemeenten en shops zelf invulling geven aan de regels.
Daarnaast bestaat onzekerheid over de duur van het experiment en over wat daarna volgt. Die onzekerheid beperkt volgens betrokkenen de bereidheid om te investeren in productiefaciliteiten, personeel en samenwerking binnen de keten. Het coalitieakkoord bevestigde eerder de voortzetting en evaluatie van het wietexperiment.
Er volgen nog drie jaarlijkse vervolgmetingen. De onafhankelijke begeleidings- en evaluatiecommissie levert rond de zomer van 2028 een eindverslag op, waarna het kabinet in 2029 besluit over het vervolg.
Wat zegt de industrie?
Reageren op dit artikel is niet meer mogelijk (reageren kan tot 7 dagen na publicatie).
