Een interdisciplinair onderzoeksteam van het Luxemburgse Nationaal Gezondheidslaboratorium bracht de effecten van de legalisering van cannabis in Luxemburg in kaart. Het onderzoek, gepubliceerd in Drug and Alcohol Dependence Reports, vergeleek het jaar vóór en het jaar ná de wetswijziging van 21 juli 2023. Sinds die datum mogen Luxemburgse huishoudens maximaal vier cannabisplanten kweken voor persoonlijk gebruik. De onderzoekers combineerden data uit inbeslaggenomen monsters, rioolwateranalyse, rijden-onder-invloed-zaken en een webenquête onder cannabisgebruikers.
Beperkte impact op gebruik en markt
De meeste indicatoren wezen op een gematigd effect van de wetswijziging. Het gemiddelde THC-gehalte in inbeslaggenomen wiet bleef nagenoeg stabiel, van 14,5 procent naar 15,8 procent, terwijl hasj rond de 32 procent bleef. Het aantal inbeslaggenomen wietmonsters daalde met 26,3 procent, terwijl inbeslaggenomen hasjmonsters vrijwel gelijk bleven. De onderzoekers koppelen dit aan een toename van thuisteelt, iets wat ook uit de enquête bleek. Begin 2025 bleek uit een ander onderzoek dat 11,5% van de Luxemburgse cannabis consumenten hun eigen cannabis kweekt.
Rioolwateranalyse in drie zuiveringsinstallaties liet geen significante toename zien van THC-metabolieten. Van de 911 respondenten aan de webenquête meldde 82,5 procent geen verandering in consumptiepatroon. Ruim een derde was overgestapt op eigen teelt of teelt door anderen, maar de meerderheid kocht nog altijd via het illegale circuit. Dat bleek ook al uit een ander onderzoek uit 2025.
Significante stijging van rijden-onder-invloed-zaken met cannabis
Het aantal rijden-onder-invloed-zaken met een positieve THC-test steeg met 22 procent, van 245 naar 299 gevallen in een jaar tijd. Deze stijging was statistisch significant, terwijl de politiecontroles volgens de Luxemburgse autoriteiten niet toenamen. Opvallend was ook een significante stijging van THC-COOH, de indicator voor chronisch gebruik, van gemiddeld 94,5 naar 116,8 ng/mL.
De onderzoekers concluderen dat dit mogelijk duidt op een groter gevoel van sociale acceptatie rond cannabisgebruik, gecombineerd met beperkte kennis over de uitwerkingsduur van THC. Gemiddelde THC-concentraties bij positieve rijden-onder-invloed-zaken bleven overigens stabiel, wat suggereert dat niet zozeer de intensiteit maar wel de frequentie van gebruik is toegenomen bij een deel van de gebruikers.
Reacties en beleidsmatige implicaties
Steve Rolles, senior beleidsanalist bij de Transform Drug Policy Foundation, benoemde de stijging in rijden-onder-invloed-zaken op LinkedIn als het meest zorgwekkende resultaat van het onderzoek.
Hij noemt het model interessant voor landen als het Verenigd Koninkrijk, die overwegen een vergelijkbare stap te zetten zonder direct een volledig gereguleerde retailmarkt op te tuigen. Volgens Rolles kan een thuisteeltmodel, eventueel aangevuld met teeltverenigingen zoals in Duitsland, echter hooguit een kwart tot een derde van de vraag opvangen.
De onderzoekers benadrukken dat het gaat om kortetermijneffecten uit het eerste jaar na de wetswijziging. Zij pleiten voor voortgezette monitoring van rijgedrag, chronisch gebruik en voornemens om zelf te telen, en voor publieksvoorlichting over de gezondheidsrisico’s van cannabisgebruik.
Het volledige onderzoek is te vinden via ScienceDirect.
