Het Trimbos Instituut heeft in opdracht van de Nationale Raad Verslavingsbeleid (NRV) twee duidingssessies georganiseerd over problematisch cannabis- en cocaïnegebruik. De resultaten zijn vastgelegd in twee factsheets, die door de NRV aan de staatssecretaris voor Jeugd, Preventie en Sport zijn overhandigd.
Volgens het Trimbos stijgt het aantal jongeren en volwassenen met riskant cannabisgebruik, terwijl het aantal mensen in behandeling bij de verslavingszorg licht daalt. Dat wijst op een groeiende zorgkloof tussen hulpbehoefte en aanbod.
Aanbevelingen voor verbeterd beleid
De NRV benadrukt dat riskant gebruik vooral voorkomt onder kwetsbare groepen die moeite hebben zelfstandig hulp te vinden. In de factsheet worden verschillende aanbevelingen gedaan, waaronder betere monitoring van hulpvragen buiten de reguliere verslavingszorg, stimulering van gemeentelijk preventiebeleid en cultuursensitieve zorg.
Het Trimbos adviseert daarnaast instellingen om duidelijk beleid te ontwikkelen rondom cannabisgebruik en handelingsverlegenheid bij professionals te verminderen. De interventie Open en Alert wordt genoemd als hulpmiddel om problematisch middelengebruik vroegtijdig te signaleren.
Samengevat:
- Het aantal jongeren en volwassenen met riskant cannabisgebruik en stoornissen in het gebruik is gestegen, terwijl het aantal behandelingen in de verslavingszorg licht is gedaald, wat wijst op een groeiende zorgkloof.
- De cijfers geven geen volledig beeld doordat nieuwe instellingen nog geen data aanleveren en veel mensen hulp zoeken buiten de reguliere verslavingszorg, zoals via online programma’s of eerstelijnszorg.
- Professionals signaleren dat het zorgaanbod niet altijd aansluit bij de behoeften van cliënten: er zijn lange wachtlijsten, onvoldoende cultuursensitieve zorg en beperkte voorzieningen voor jongeren en kwetsbare groepen.
- Het Trimbos Instituut beveelt aan om beter te monitoren, gemeenten te stimuleren tot actief drugspreventiebeleid, en instellingen te ondersteunen met duidelijke richtlijnen via programma’s als Open en Alert.
- Er is behoefte aan inclusieve en laagdrempelige zorg, meer samenwerking met de verslavingszorg en specifieke aandacht voor jongeren, zodat zij eerder en effectiever bereikt worden.
Cannabisgebruik blijft hoog in Nederland
Volgens de staatssecretaris Tielen blijft cannabis de meest gebruikte drug in Nederland: in 2023 gebruikte circa 8% van de volwassenen en 7% van de 12- tot 18-jarigen cannabis.
Tegelijkertijd constateert de NRV dat sommige mensen die hulp nodig hebben niet de juiste ondersteuning ontvangen, mede door lange wachtlijsten en beperkte aansluiting van het zorgaanbod op taal en cultuur.
De Bond van Cannabis Detaillisten (BCD) stelt dat coffeeshops juist een belangrijke sociale functie vervullen door toezicht, voorlichting en doorverwijzing te bieden. Daarmee kan volgens de branche het risico op problematisch gebruik worden verkleind.
Tielen besluit de brief met: ‘Het is aan een volgend kabinet om met een inhoudelijke reactie op deze aanbevelingen te komen.’
