Het Nederlandse gedoogbeleid heeft onbedoeld de infrastructuur geleverd voor wat nu een van de gevaarlijkste drugsmaffia-structuren in Europa is. Dat concludeert Deutsche Welle (DW) in de tweedelige documentaire “Europe’s Drug Mafia”, die de historische lijn trekt van de Hollandse handelstraditie tot de hedendaagse cocainecriminaliteit.
De documentaire is sinds 21 beschikbaar via het YouTube-kanaal van de publieke omroep in twee delen en is een absolute aanrader. Met onder andere Hein Schafrat (van onder andere coffeeshop Maximillian in Haarlem), Pien Metaal en Tom Blickman (beide TNI), journalisten Paul Vugts (Het Parool) Jan Meeus (NRC), en criminoloog Dirk Korf)
Volgens DW liggen de wortels van het probleem in de pragmatische Nederlandse handelsgeest. Die instelling leidde in de jaren 70 tot een gedoogbeleid met als doel de scheiding van soft- en harddrugs. Coffeeshops mochten cannabis verkopen, maar de inkoop via de zogenoemde achterdeur bleef illegaal.
De achterdeur als criminele kans
Het juridische vacuüm tussen de legale voordeur en de illegale achterdeur bleek een ideale voedingsbodem voor georganiseerde misdaad. Omdat Nederland internationale verdragen had ondertekend die import van cannabis verboden, konden criminelen de volledige logistieke keten overnemen zonder directe overheidsinterventie aan de inkoopzijde.
In de jaren 80 explodeerde de vraag naar hasj. De distributieroutes volgden de migratiestromen vanuit de Marokkaanse Rif-regio. Wat begon als kleinschalige import door migranten, transformeerde snel tot een gestroomlijnde criminele onderneming. Klaas Bruinsma introduceerde een bedrijfsmatige aanpak: focus op kwaliteit, betrouwbare distributie en systematisch witwassen van winsten.
Van nederwiet naar synthetische drugs
In de jaren 90 verschoof de productie door toenemende druk op cannabisimport naar binnenlandse teelt. De nederwiet die in huiselijke omgevingen werd gekweekt, was sterker dan importwaar en maakte de achterdeur feitelijk overbodig. De productie verplaatste zich naar de samenleving zelf.
De winsten uit de cannabishandel vormden vervolgens het startkapitaal voor een volgende stap: synthetische drugs. Nederland werd het epicentrum van de ecstasyproductie in Europa. De logistieke netwerken die voor hasj waren opgebouwd, bleken perfect overdraagbaar naar de productie en distributie van xtc-pillen. Daarna volgde de overstap naar cocaïne, ingevoerd via de havens van Rotterdam en Antwerpen.
Cocainemaffia en staatsbedreiging in de jaren 2000
Het tweede deel van de documentaire beschrijft hoe een nieuwe generatie criminelen, onder wie Gwenette Martha en Ridouan Taghi, de leiding overnam en directe contacten legde met Zuid-Amerikaanse cocainehandelaren. De geweldsescalatie die volgde was ongekend: moorden op advocaten en journalisten, aanslagen met militaire wapens en bedreigingen richting het Koninklijk Huis.
Een deel van de betrokken criminelen week uit naar Dubai, van waaruit zij via versleutelde communicatieplatforms opereerden. Toen Europese opsporingsdiensten in 2020 erin slaagden meerdere van deze platforms te kraken, werden duizenden verdachten aangehouden en werden recordhoeveelheden drugs, wapens en contant geld in beslag genomen.
Toch reorganiseerden de criminele netwerken zich snel. Als bewijs van hun veerkracht wijst de documentaire op de stabiele straatprijs van cocaïne, die gedurende de hele periode nauwelijks fluctueerde. Rechters, politiediensten en Europese douane-autoriteiten zijn het halverwege de jaren 2020 over één ding eens, aldus DW: drugshandel vormt de grootste bedreiging voor de interne veiligheid van Europa.
Volgens ons is toch echt de oplossing: legalisering en regulering.
